یكی از حقوق انسانی ، سپاس از محبت و نیكی دیگران است . حتّی اگر مسلمان نباشیم ، احسان و نیكی دیگران به عهده ما مسئولیت تشّكر می گذارد. این حق ّ، نسبت به هر زبان و نژاد و ملیّت و كشور، یكسان است .
هر چه لطف و نیكی بیشتر و نیكی كننده بزرگتر باشد، تشّكر هم باید بیشتر و بهتر انجام گیرد.
و... آیا كسی بیشتر از ((خدا)) بر ما حق دارد؟... خیر، چرا كه نعمت ونیكی او درباره ما بیشمار است ، و خودش نیز وجودی عظیم و فیّاض می باشد.
خداوند، ما را از یك سلّول آفرید، و هر چه نیاز حیات ما بود، از قبیل : نور، حرارت ، مكان ، هوا، آب ، اعضاء، غرائز، قوا، طبیعت گسترده ، گیاهان و حیوانات ، هوش و عقل و عاطفه و... برایمان فراهم كرد و برای تربیت معنوی ما، رسولان خویش را فرستاد و احكام سعادت بخش مقرّر كرد و حلال و حرام ، وضع نمود و ((حیات مادی )) و ((حیات روحی )) مارا از هر جهت ، برخوردار از ابزار و وسائل كمال ساخت و همه شرایط رشد و بهروزی و سعادت دنیوی و اخروی مارا فراهم نمود. چه كسی بیش از خداوند به ما نیكی كرده ، كه بیش از او شایسته ادای حق باشد؟ به قول سعدی : هر نفسی كه فرو می رود، ممّد حیات است و چون برمی آید، مفرّح ذات ، پس در هر نفسی دو نعمت موجود است و بر هر نعمتی شكری واجب .
از دست و زبان كه برآیدكز عهده شكرش به در آید او مارا از هدایت انبیاء و معصومین برخوردار ساخت . جهان و طبیعت را مسخّر انسان كرد و به او قدرت بهره بردن از مواهب طبیعت و كشف رازهای جهان واستفاده از آن در مسیر فلاح وزندگی خویش داد. برگها و گیاهان ، كربن هوا را می گیرند و اكسیژن می سازند. قطرات باران ، هوا را صاف و سالم می كنند.
نهنگ ها، ماهیان مرده دریاها را می بلعند تا آب ها بد بو نشوند. چشم های ما، هر لحظه ، از زاویه های مختلف عكسهای گوناگون و دقیق از همه چیز می گیرد.
اگر لب ما نرم نبود، قدرت حرف زدن نداشتیم .
اگر اشك ، شور نبود، چشم ما كه از ((پی )) آفریده شده ، خراب می شد. اگر آب ها تلخ و شور بود، درختان نمی روییدند.
اگر زمین ، جاذبه نداشت ، و اگر فاصله خورشید به ما نزدیك تر بود، اگر هنگام تولّد مكیدن را نمی دانستیم ، اگر مهر پدر و مادر نبود، و هزاران ((اگر)) دیگر... آیا می توانستیم به زندگی ادامه دهیم ؟ البته نه در صدد بر شمردن نعمت های خداییم و نه از عهده آن برمی آییم ; كه خداوند خود فرمود اگر نعمت های الهی را بشمارید، نمی توانید آنها را به حساب آورید.
باری ... اگر یك میلیونیم این نعمت ها را از كسی دیگر دریافت می كردیم ، همه عمر مدیون و سپاسگزار او نبودیم ؟
وظیفه انسانی و وجدانی ما، ایجاب می كند كه سپاس نعمت های الهی را ادا كنیم و به شكرانه آنهمه نیكی ، نماز بخوانیم و او را بپرستیم .
چون او مارا آفریده ، ما هم او را عبادت كنیم و بنده او باشیم تا بنده و برده شرق و غرب نشویم .
نماز، تشّكر از خداوند است و هر انسان عاقل و با وجدانی ، به لزوم نماز پی می برد.
وقتی یك سگ ، در مقابل استخوانی كه به او می دهند، حق شناسی می كند و دم می جنباند و اگر دزد و بیگانه ای وارد خانه شود، به او حمله می كند، اگر انسان نسبت به این همه نعمت پروردگار، بی تفاوت باشد و از روحیه سپاسگزاری كه به صورت ((نماز)) جلوه گر می شود، بی بهره باشد، آیا در قدرشناسی كمتر از سگ نیست !؟...